1-روایت آفرینش39
1 -1 اشتراک زن و مرد در اصل انسانییت39
1-2 دیدگاهها و تفاسیر مختلف از خلقت زن45
1-3 هدف از خلقت زن49
2-رابطه‌ی شر و زن در کتاب مقدس عبری51
2-1 تبیین مفهوم شر در سنت یهود51
2-2 نسبت شر با زن در کتاب مقدس عبری53
2-3 آیاتی که حاکی از شر بودن زن می‌باشند56
2-4 شر و زن در قبالا57
3-نقش جنسیت در خطا بات و فرامین کتاب مقدس عبری58
3-1 ادبیات و ساختار دستوری متن عبری58
3-1-1صنعت استعاره در متن عبری58
3-1-2 استفاده از افعال مذکر خطاب به زن ومرد59
3-1-3 به کارگیری صفات منفی زنانه در تشبیهات کتاب مقدس59
3-1-4 وجوه دستوری ضمایر و صفات مربوط به خدا60
3-2 اهمیت اولاد ذکور و تاکید بر نخست زادگی61
3-3 تاثیر جنسیت در احکام مختلف متن62
3-4 دیدگاه ابزاری به زن64

3-5 عدم احتساب زنان در سرشماریها65
4-نتیجه گیری67
بخش دوم: بررسی منزلت اجتماعی زن در متن مقدس عبری69
1-جایگاه زن در خانواده70
1-1 اهمیت ازدواج و خانواده70
1-2 هدف از ازدواج در شریعت موسی73
1-3 زن در نقش مادری74
1-3-1 منزلت و احترام مادر74
1-3-2 وظایف مادر درکتاب مقدس عبری77
1-3-2-1 تربیت فرزندان77
1-3-2-2 نامگذاری فرزند78
1-4 زن در نقش همسری79
1-4-1 اصول حاکم بر خانواده‌ی یهودی80
1-4-1-1 تبعیت زنان و حاکمیت مردان80
1-4-1-2 احترام به زن82
1-4-1-3 تاثیر زن و مرد بر یکدیگر85
1-4-2 ملاک گزینش همسر87
1-4-2-1 یهودی بودن87
1-4-2-2 پاکدامنی وعفاف87
1-4-3 وظایف زن در نقش همسری91
1-4-3-1 توجه به امر خانه‌داری و رفع حوائج خانواده92
1-4-3-2 ایجاد آرامش خانواده93
1-4-3-3 تشویق شوهر و فرزندان به تحصیل تورات94
1-4-3-4 اجرای احکام96
5-1 نمودهایی از مادران و همسران نمونه98
1-5-1ربکا (رفقه)98
1-5-2راحیل ولیه98
1-5-3روت99
2-جایگاه زن در جامعه100
2-1 زنان در نقش نبیه101
2-1-1 تبیین مفهوم نبوت101
2-1-2 نمونه ای از زنان نبییه102
2-1-2-1 سارا همسر ابراهیم102
2-1-2-2 مریم خواهر موسی103
2-1-2-3 دبوره105
2-1-2-4 حنا106
2-1-2-5 اوی گائیل ( ابیجایل)108
2-1-2-6 حلده108
2-1-2-7 استر109
2-2 زنان در نقش زمامداری109
2-2-1ملکه‌ی سبا110
2-2-2 ملکه عتلیا111
2-2-3ملکه ایزابل111
2-3 زنان در نقش های منفی112
2-3-1 جادوگران و جن گیران113
2-3-2زنان بد کاره116
2-4 مشارکت اجتماعی نمودی ازجایگاه اجتماعی زن در متن عبری119
3-نتیجه گیری124
فصل چهارم: بررسی جایگاه اجتماعی زن در قرآن کریم126
مقدمه127
بخش اول: بررسی منزلت انسانی زن در قرآن کریم128
1-روایت آفرینش128
1-1اشتراک زن و مرد در اصل انسانییت128
1-1-1 آیاتی که گواه بر اشتراک زن و مرد در اصل انسانیت و گوهر وجود اند128
1-1-2آیاتی که زن و مرد را در رسیدن به کمال و هدف غایی آفرینش مشترک می‌دانند130
1-1-3 آیه‌های سیر پدایش انسان131
1-2 دیدگاهها و تفاسیر مختلف از خلقت زن133
1-3 هدف از خلقت زن137
2-رابطه‌ی زن و شر در قرآن139
2-1 نسبت شر با زن در قرآن139
2-2 آیاتی که حاکی از شر بودن زن می باشند140
3-خطابات متن و نقش جنسیت در فرامین قرآنی142
3-1 خطابات قرآن142
3-2 وجوه دستوری اسامی و صفات مربوط به خداوند144
3-3 اهمییت اولاد ذکور144
3-4 نعمت های بهشتی مردان145
3-5 تاثیر جنسیت بر احکام قرآنی146
4-نتیجه گیری149
بخش دوم: بررسی منزلت اجتماعی زن در قرآن کریم151
مقدمه151
1-جایگاه زن در خانواده151
1-1 اهمیت ازدواج در سنت اسلامی151
1-2 هدف از ازدواج153
1-2-1 بقای نسل انسان153
1-2-2 سکونت و آرامش154
1-2-3 ارضای غریزه‌ی جنسی154

1-2-4 مشارکت در حیات معنوی و مادی155
1-2-5 تربیت نسل155
1-3 زن در نقش مادر156
1-3-1 جایگاه و منزلت مادر157
1-3-2 نقش مادر در تربیت کودک159
1-4 زن در نقش همسری161
1-4-1 اصول و ضوابط حاکم بر خانواده مسلمان162
1-4-1-1 سرپرستی و قوامیت مرد162
1-4-1-2 احترام متقابل به یکدیگر166
1-4-1-3 عیب پوشی168
1-4-1-4 ابراز علاقه به یکدیگر168
1-4-1-5 تعاون وشورا169
1-4-2 ملاک گزینش همسر در اسلام170
1-4-2-1 مومن بودن170
1-4-2-2 پاکدامنی و عفاف170
1-4-3 وظایف زن در نقش همسری172
1-4-3-1 اطاعت از شوهر172
1-4-3-2 حفظ حقوق و منافع همسر172
1-4-3-4 انجام امور داخلی منزل173
1-5 نمودهایی از مادران و همسران نمونه174
1-5-1 همسر عمران (مادر مریم)174
1-5-2 یوکابد(مادر موسی)175
2-جایگاه زن در جامعه177

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-1 زنان در نقش نبییه179
2-1-1تبیین مفهوم نبوت179
2-1-2مریم نمونه ای از نبوت زنان در قرآن180
2-2 زنان در نقش زمامداری182
2-2-1ملکه سبا182
2-2-2 آسیه، ملکه مصر186
2-3 زنان در نقش های منفی187
2-4 نمودهای مشارکت اجتماعی زن در قرآن188
2-4-1 آیه‌ی مباهله (آل عمران :61)188
2-4-2 آیه 50 سوره‌ی احزاب189
2-4-3 بیعت زنان با پیامبر189
2-4-4 اقدام خواهر موسی برای حفظ جان برادر190
2-4-5 حضور دختران شعیب در اجتماع191
2-4-6 خدمت حضرت مریم در معبد191
3- نتیجه گیری193
فصل پنجم: جمع بندی195
بخش اول: منزلت انسانی زن در متن مقدس عبری و قرآن198
بخش دوم: منزلت اجتماعی زن در متن مقدس عبری و قرآن203
فهرست منابع207
Abstract212
فصل اول: کلیات
1-طرح مسئله
با ظهور مدرنیته تعریف جدید از انسان و تعیین جایگاه او، منشأ تحولات اجتماعی، اقتصادی، اخلاقی و ایجاد رویکرد جدیدی در علم و تمدن شد. همانطور که در کتاب متفکران یونانی آمده است یکی از دغدغه های اساسی در تاریخ تفکر بشر، تعیین جایگاه انسان، ارائه تعریف از او و برشمردن ویژگی‌های وجود وی بوده است. تعیین جایگاه انسان نیز به همین تعاریف و شاخص‌های انسان شناختی باز می‌گردد. ایجاد و جهت‌گیری تمدن ها نیز همواره به تعیین این جایگاه وابسته بوده است. 1
تعیین جایگاه انسانی زنان نیز بحث مهم، دیرباز و پر دامنه ای است که آثار فراوانی در زندگی آنان به طور ویژه و در زندگی نوع بشر به طور عام داشته است. لذا پژوهش حاضر با عنوان “جایگاه اجتماعی زن در متن مقدس عبری و قرآن” با توجه به این مهم طرح ریزی گردید. در این نگارش جهت تبیین جایگاه اجتماعی زن به دو مقوله منزلت انسانی و منزلت اجتماعی زن توجه شده است چرا که هر دو عنصر نامبرده در شکل گیری و تعیین جایگاه اجتماعی زن نقش اساسی و انکار ناپذیری ایفا می نمایند.
با درنگی کوتاه در گذر تاریخ می بینیم به جزء عده‌‌ی معدودی از زنان، زن در طول تاریخ منزلت و جایگاه اجتماعی چشمگیری نداشته است. به نظر می رسد وجود نگرش های افراطی و تفریطی راجع به منزلت انسانی و اجتماعی زن عامل اصلی این محرومیت باشد. در بررسی چگونگی و چرایی شکل گیری این نگرش ها با علل و عوامل بسیاری مواجه می شویم. اما آنچه که به موضوع بحث ما مرتبط می شود نقش متون دینی در ایجاد و تداوم چنین دیدگاههایی است. علاوه بر عقاید و مکاتب باستان برخی به استناد روایت آفرینش و ارائه تماثیلی از شر ذاتی زن و همچنین خطابات مردسالارانه و بعضاً زن ستیز در برخی متون دینی منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی فرودستی برای زن در نظر می گیرند.
از طرفی دیگر، عده‌ای نیز با استناد به همین متون، زن را موجودی فرا بشری دانسته و با استناد به روایت آفرینش و ارتقاء سطح کمال در توالی آفرینش، زن را موجودی برتر دانسته که هیچ مخلوقی حتی مرد، به پای او نمی‌رسد.
نمونه های نامبرده نشان می دهد که متن مقدس عبری و قرآن از جمله متون دینی هستند که در باب منزلت انسانی و اجتماعی زن سکوت نکرده و با ارائه تماثیل و روایاتی در این باره موضع گیری کرده و سخن رانده اند. اما وجود نگرش‌های غیر واقع بینانه راجع به شخصیت انسانی و به تبع آن جایگاه اجتماعی زن از متون دینی، اهمیت توجه به این موضوع را دوچندان می‌نماید.
درواقع، واکاوی متون دینی ادیان، یکی از مهمترین منابع جهت شناخت “جایگاه اجتماعی زن” می‌باشد که ذیل دو مقوله منزلت انسانی ومنزلت اجتماعی در کتب نامبرده مطمح نظر واقع خواهد شد.
در تبیین منزلت انسانی زن درجه و رتبه انسانیت و جهت بررسی منزلت اجتماعی زن نقش ها و پایگاههای اجتماعی تعریف شده و نمودهای مشارکت اجتماعی زن در منظر قرآن و کتاب مقدس عبری مورد توجه واقع می شود. مجموع مباحث مطروحه نشانگر جایگاه اجتماعی زن در متون نامبرده خواهد بود که برای دستیابی به این مهم رعایت شرط اساسی پرهیز از پیش داوری و ارائه‌ی هر گونه پیش فرضی ضروری به نظر می رسد. لذا در این پژوهش سعی شده است، بارعایت همین شرط اساسی شواهد موضوع پیش رو در متن مقدس عبری و قرآن مورد کنکاش قرارگیرد تا قدمی هر چند کوچک جهت تنویر افکار و تغییر نگرش جوامع مخاطب نسبت به جایگاه انسانی و اجتماعی زن برداشته باشیم.
2-ضرورت مسئله

یکی از راههای بررسی عقاید و نگرشهای رایج در جوامع دینی مختلف، بررسی متون دینی ادیان می‌باشد. پذیرش و مرجعیت متون مقدس سبب اطاعت بی‌چون و چرا از آنها و شکل گیری تدریجی افکار، عقاید و رسومی می‌گردد که در طول اعصار به فرهنگ یک جامعه دینی تبدیل می شود. یکی از موضوعاتی که به نظر می‌رسد علاوه بر عقاید و مرسومات باستان در متون مقدس ریشه دارد، موضوع منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن می‌باشد. متون مقدس نه تنها راجع به این مسئله بی‌توجه نبوده بلکه موضوع گیری‌های متفاوت و بعضاً متضادی را نیز گرفته‌اند، از این رو سیمون دبووار می نویسد:
” قانونگذاران، کاهنان، فیلسوفان، نویسندگان و دانشمندان مصرانه خواسته‌اند نشان دهند که وضع تبعی زن خواسته آسمان هاست و برای زمین سودمند است”.2
که همین امر بررسی این موضوع را در متون دینی اجتناب ناپذیر می‌نماید. از جمله متونی که به وضوح به این موضوع می‌پردازند می‌توان به متن مقدس عبری و قرآن اشاره نمود. بیان روایت آفرینش، ارائه تماثیلی از رابطه‌ی زن و شر و خطابات متون از جمله مواردی است که به نوعی انعکاس دهنده و بازگوکننده‌ی موضوع این متون راجع به منزلت انسانی زن می باشند. هم چنین اشاره این متون به نقش‌های مختلف زن در حیطه‌ی فردی (خانوادگی) و اجتماعی حاکی از توجه این کتب به منزلت و جایگاه اجتماعی زن می‌باشد.
از طرفی بسیاری از مخالفان اسلام با استناد به برخی آیات قرآن جایگاه زن را در این مکتب آسمانی فرودست برشمرده و این مسئله را به عنوان یکی از نقاط ضعف این دین الهی مطرح می نمایند. ما با بررسی آیات قرآن و متن مقدس عبری ضمن رد این نظریه نشان می دهیم قرآن بر خلاف متن مقدس عبری (که کتاب مقدس یهودیان و مسیحیان در سراسر عالم می باشد) نه تنها دیدگاه فرودستی نسبت به زن نداشته که مخالف آن نیز می باشد.
ذکر این مقدمه ضرورت تحقیق حاضر با عنوان “بررسی جایگاه اجتماعی زن در متن مقدس عبری و قرآن” را بیش از پیش نشان می‌دهد.
3-پیشینه تحقیق
مسئله زن و بحث پیرامون این موضوع را نمی‌توان به طور دقیق به دوران یا زمان خاصی محدود کرد. می‌توان گفت خاستگاه پردازش این مسئله شکل گیری نخستین جوامع بشری وتمدن‌ها می باشد.
نه تنها حکما و فلاسفه یونان باستان که تمام مبشران و پیام آوران ادیان و متون مقدس نیز این موضوع را مورد مداقه قرار داده‌اند. اما با ظهور عصر مدرنیته مسئله زنان به دلیل رویکرد دینی آن رنگ و بوی تازه‌ای یافته و به یکی از چالش‌ برانگیزترین مباحث روز تبدیل شد. امروزه در بسیاری از پژوهش‌ها با توجه به پارامتر‌های ارائه شده در باب مسئله زن در متون مقدس و یا گفتار شارحان و بزرگان ادیان به این موضوع توجه می‌شود.
پژوهش حاضر نیز منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن را از منظر دو کتاب بزرگ یعنی قرآن و متن عبری مورد بررسی قرار می‌دهد. از اینرو در بررسی پیشینه‌ی این تحقیق به دو جنبه توجه شده است:
1- بررسی آثار مربوط به منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن در علوم اجتماعی
2- بررسی آثار مربوط به موضوع مد نظر در قرآن و کتاب مقدس عبری
پس از مطالعه در منابع مربوط نتایج به دست آمده به قرار زیر است:
الف) در میان پژوهش‌های پیشین با موضوع زن بیشتر به رویکرد فقهی -حقوقی این مسئله توجه شده است.
ب) بیشتر تحقیقات انجام شده صرفاً حالت یک بعدی داشته و تنها این موضوع را در یکی از کتب قرآن یا متن عبری مورد مداقه قرار داده‌اند.
لذا با توجه به مطالب مذکور از جنبه‌های نوآوری متن حاضر می‌توان به رویکرد جدید آن به موضوع زن آنهم به شیوه‌ای تطبیقی بین قرآن و متن عبری اشاره نمود. در این پژوهش سعی شده است تا با رویکردی جامعه شناختی به بررسی همزمان موضع قرآن و متن عبری در باب منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن بپردازد.
در میان پژوهش‌های انجام پذیرفته، کتاب، حقوق زن در قرآن و عهدین3، نوشته‌ی خانم طاهره فتیده نور حسن از جمله کتبی است که با شیوه‌ای تطبیقی بین قرآن و عهدین به حقوق زن در این کتب می‌پردازد. این کتاب گرچه حاوی نکات ارزنده‌ای بوده و از شیوه‌ی تطبیقی نیز بهره جسته است اما به دلیل رویکرد فقهی – حقوقی آن و پرداختن به مسائل حقوقی زنان هم چون ازدواج، ارث و طلاق و … از پژوهش حاضر متمایز می‌گردد. کتاب دیگری که مسئله زن را با نگاهی حقوقی- اجتماعی بررسی می‌نماید، زن در ادیان بزرگ جهان4 نوشته‌ی جین هولم5 و همکاران وی می‌باشد. این کتاب به ارائه دیدگاهها و نظرات نویسندگان بزرگ و متخصص در ادیان مختلف اعم از توحیدی و غیرتوحیدی در باب مسئله زن پرداخته است. گرچه در مقالات این کتاب سعی شده است تا به موضوع زن از جوانب مختلفی هم چون حقوقی، اجتماعی و فرهنگی پرداخته شود اما به دلیل عدم استناد به متون مقدس با نوشته‌ی پیش رو تفاوت‌های چشمگیری دارد.
بعلاوه اکثر پژوهش‌های انجام شده یا به لحاظ شیوه و یا به لحاظ رویکرد (حقوقی)، با نوشته‌ی حاضر متفاوت می‌باشند. این مسئله با بررسی بیشتر منابع نیز به اثبات می‌رسد، بطوریکه اگر جنبه‌ی تطبیقی پژوهش را کنار گذاشته و پیشینه‌ی تحقیق را به لحاظ رویکرد مورد توجه قرار دهیم به منابع ارزنده‌ای بر می خوریم که گرچه به صورت غیر تطبیقی (بررسی موضوع در یکی از متون دینی) عمل کرده‌اند اما موضوع بحث را به خوبی مورد بررسی قرار داده‌اند که از این جمله می توان به کتاب ارزنده‌ی زن در آیینه‌ی جلال و جمال الهی6 نوشته آیت الله جوادی آملی اشاره نمود. استاد در این کتاب معظم ضمن اثبات انسان بودگی زن بر اساس آیات قرآن به بررسی منزلت انسانی زن از ابعاد مختلف اعم از عرفانی، برهانی و علمی پرداخته‌اند. این کتاب به دلیل استناد به آیات شریف قرآن کریم و تفسیر و تبیین آنها از جمله منابع اصلی ما در این پژوهش به شمار می‌آید. بعلاوه رویکرد متفاوت این کتاب به موضوع زن و عدم پرداختن به مسائل حقوقی صرف، از دیگر امتیازات آن به حساب آمده که نه تنها در این نوشته بلکه در بسیاری از کتب نوشته شده با موضوع زن به عنوان یکی از منابع ارزنده به آن استناد می‌شود. کتاب زن در آیینه جلال و جمال الهی با توجه به ابعاد مختلف شخصیت زن در قرآن اثری بدیع در میان آثار فراوان موضوع زن در اسلام به شمار می‌آید.
همانطور که گفته شد اکثر آثار مربوط به مسئله زن در اسلام همانند کتاب نظام حقوق زن در اسلام7 نوشته‌ی علامه مطهری، با رویکرد فقهی- حقوقی انچام پذیرفته است. در آثار نوشته شده با این رویکرد به مباحث حقوقی هم چون طلاق، ازدواج، ارث و مبنای فقهی آنها در اسلام توجه شده است، که از آن جمله عبارتند از:
شخصیت و حقوق زن در اسلام8 نوشته‌ی مهدی مهریزی. در این کتاب علاوه بر بررسی حقوق زنان در اسلام با استناد به آیات مریوط به آفرینش انسان به منزلت و مرتبت انسانی زن در قرآن نیز توجه شده است. نویسنده‌ی این کتاب با غور در میان اسناد و منابع مختلف اعم از روایی و غیر روایی، شیعی و سنی به ارزندگی اثر خود تعالی بخشیده و آنرا به یکی از منابع قابل اتکا در این زمینه تبدیل نموده است.
از دیگر کتب مرتبط با این موضوع که در دو جلد توسط فریبا علاسوند به نگارش در آمده است می‌توان به کتاب زن در اسلام9 اشاره نمود. وی در جلد اول این کتاب به تبیین و تشریح جایگاه انسانی زن در اسلام و بویژه در قرآن پرداخته و در جلد دوم به تبیین حقوق و تکالیف زن در اسلام می‌پردازد. وی در این کتاب مسائلی را هم چون حقوق و وظایف عام و خاص همسران، شرایط و دلایل مشارکت اجتماعی زنان و البته مسائل فقهی حقوقی هم چون ارث و طلاق را نیز به بحث می‌گذارد. مباحث این کتاب بسیار مستدل و متقن ارائه گردیده و با نگرشی فلسفی- جامعه شناختی به بررسی همه جانبه منزلت انسانی و حقوق اجتماعی زن می‌پردازد.
اما زمانیکه بحث مشارکت اجتماعی زن در قرآن به میان می‌آید از کتب مرتبط می‌توان به حضور زن10 نوشته‌ی احمد طاهری نیا اشاره نمود. این کتاب با بررسی همه جانبه‌ی حضور و مشارکت زن در جامعه از جمله بررسی ادله قرآنی و روایی جواز حضور زن و عدم حضور زن، شرایط و نحوه‌ی معاشرت زنان در جامعه براساس آیات قرآنی و نمودهای مشارکت اجتماعی زنان در قرآن و روایات به این مسئله می‌پردازد.
اما در زمینه‌ی متن مقدس عبری نیز می‌توان به کتاب زن در یهودیت11 نوشته‌ی رضا علیجانی اشاره نمود. وی با استناد به آیات مختلف از متن عبری به مسئله زن در این کتاب نگاه جدیدی افکنده و با دیدی جامعه شناسانه به بررسی این کتاب معظم پرداخته است. کتاب زن در یهودیت با بررسی آیات مربوط به آفرینش در سفر پیدایش و تفاسیر مرتبط به آن منزلت انسانی زن را از منظر متن عبری به تصویر کشیده و با اشاره به نقش‌های مختلف زنان در وقایع گوناگون تاریخی از جایگاه اجتماعی زن در متن عبری سخن می‌گوید.
کتاب ..IDiOt,s 12The Completeنوشته‌ی ربی بلیک13 نیز از دیگر کتبی است که با توجه به تفاسیر سفر پیدایش تعابیر جالب و البته متفاوتی درباره‌ی خلق آدم و حوا ارائه می‌دهد.
الهیات فمنیستی و ادیان ابراهیمی14 نوشته ی محمد شمس نیز با نگاهی جدید به متن مقدس عبری نظر افکنده است. نویسنده این کتاب دیدگاه متن مقدس عبری درباره ی منزلت انسانی زن را از موضع فمنیستی مورد بررسی قرار می دهد. در این کتاب روایت آفرینش، ساختار دستوری و وجوه مخاطبات متن عبری، صنعت استعاره و تماثیل بکار رفته در متن، نمودهایی از اثرگذاری زنان در جامعه و جایگاه اجتماعی زنان مورد بررسی قرار می گیرد.
تمام آثار مذکور به نوعی حاکی از موضع قرآن و متن مقدس عبری در باب منزلت انسانی، و یا حقوق و تکالیف زن می‌باشند. چناچه بخواهیم این موضوع را در زمینه‌ی علوم اجتماعی مورد بررسی قرار دهیم با منابعی که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت مواجه می‌شویم.
کتاب جنس دوم15 نوشته‌ی سیمون دبووار16 نویسنده‌ی شهیر فرانسوی، از جمله کتبی است که منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن را با رویکرد علمی- جامعه شناختی بررسی می نماید. وی در ابتدا با بررسی دلایل علمی از جمله فیریولوژیکی و روانشناختی به بررسی دلایل جنس دوم بودن زنان می‌پردازد و سپس با بررسی سیر تاریخی این موضوع آنرا در جوامع مختلف دنبال می‌نماید. وی این نوع نگرش را حاصل فرایندی طولانی مدت بر شمرده و جوامع زنان را نیز در شکل گیری آن بی تقصیر نمی‌داند.
کتاب هویت جنسی و نقش‌های جنسیتی17 نوشته‌ی محمد رضا زیبایی نژاد و همکاران نیز از دیگر کتب مرتبط با بحث جایگاههای اجتماعی می باشد. این کتاب با ارائه چهار مقاله تخصصی که همگی نوشته‌ی اساتید این حوزه می‌باشد از ابعاد مختلف هم چون علوم اجتماعی، علوم تجربی و ادیان ابراهیمی به تبیین بحث نقش‌های جنسیتی می‌پردازد. این اثر با بررسی مفهوم نقش و ارتباط آن با جنسیت، اهمیت نقش‌های جنسیتی، خاستگاه و مصادیق نقش های جنسیتی و عوامل تعیین کننده و تاثیرگذار بر آن را مورد توجه قرار داده است .
کتاب دیگر در حوزه‌ی علوم اجتماعی زنان از دید مردان18 نوشته‌ی بنوات گری است که با بررسی سیر تاریخی منزلت انسانی زن در جوامع مختلف به ارائه دیدگاه فلاسفه، عالمان دینی، شاعران، مورخان، نویسندگان و دانشمندان و دانشمندان علوم تجربی می پردازد.
حال پس از بررسی ابعاد مختلف پیشینه ی تحقیق میتوان گفت پژوهش‌های نامبرده گرچه گاه به لحاظ رویکرد و گاه شیوه با نوشته‌ی پیش رو تفاوت‌های چشمگیری دارند اما هر یک به نوبه‌ی خود تلاش کرده‌اند که به بحث منزلت و جایگاه اجتماعی و انسانی زن با دیدی جدید نگریسته و سخن تازه ای بیان نمایند. ما نیز در این نوشتار با بهره‌گیری از نکات مرتبط با موضوع خود از هر کدام گلی چیده و به محضر شما ارائه می نمائیم به امید آنکه مورد قبول واقع گردد.

4-اهداف
این نوشتار با ارائه شواهدی در صدد تبیین موضع کتاب مقدس عبری و قرآن در باب منزلت انسانی زن می باشد، تا بدین وسیله قدمی هر چند کوچک جهت تغییر الگوهای از پیش تعیین شده در این خصوص بردارد. هم چنین با نشان دادن نقش‌ها و نمودهای مشارکت اجتماعی زنان در خانواده و جامعه براساس کتب نامبرده، به هدف ارتقاء کیفی و کمی زندگی زنان در سطح خانواده و جامعه نائل آمده، بحث پیرامون مسئله زن را با اتخاذ رویکردی جدید یک گام به جلو برد. امید آنکه در تحقق این هدف سربلند باشیم .

5-فرضیه‌ها
پژوهش پیش رو، پژوهشی بنیادی با رویکردی کیفی است که با هدف اکتشاف در متن انجام می‌پذیرد. از این رو ارائه هر گونه فرضیه در باب موضوع به نوعی پیش داوری قلمداد شده و لذا تنها به ارائه تعدادی پیش‌بینی نظری بسنده می‌نماییم که عبارتند از:
1- دیدگاه متن عبری و قرآن نسبت به منزلت انسانی زن در مواردی متفاوت است.
2- در هر دو کتاب به نمونه هایی از مشارکت زن در جامعه اشاره شده که از این جهت شباهت‌هایی بین متون قابل پیش بینی است .
3- و از آن جا که:
الف) در هر دو کتاب بر نقش تأثیر گذار خانواده و به ویژه زن در تربیت فرزندان بسیار تأکید شده
ب‌) بر حفظ حرمت و احترام مادر در کنار پدر و هم ردیف او توصیه شده
ج‌) بر عفاف و پاکدامنی در هر دو کتاب بسیار توجه شده و برای بی‌عفتی مجازات‌های سنگینی در نظر گرفته شده
پس می‌توان پیش بینی کرد که از دیدگاه کتاب مقدس عبری و قرآن زن در سعادت و شقاوت فرد و جامعه نقش بسیار مؤثری داشته باشد.

6-سؤالات تحقیق
در پژوهش حاضر با توجه به سؤالات زیر در قرآن و کتاب مقدس عبری غور نموده و به آنان پاسخ خواهیم داد.

6-1سؤال اصلی
دیدگاه قرآن و کتاب مقدس در باب منزلت انسانی و جایگاه اجتماعی زن چیست؟

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

6-2سؤالات فرعی
1- آیا براساس روایت آفرینش ، قرآن و متن مقدس عبری نگاهی فرودست و درجه دومی از منزلت انسانی زن ارائه می‌دهند؟
2- آیا براساس قرآن و متن مقدس عبری زن موجودی اهریمنی و پلید است؟
3- آیا می‌توان گفت که کتب نامبرده از ادبیاتی فرو مایه در مورد زن استفاده می‌نمایند و روی سخن آنان به مردان است؟
4- آیا بر اساس نقش‌های ارائه شده در این کتب برای زن در جامعه و خانواده ، زن می تواند صاحب جایگاه و منزلتی در جامعه باشد؟
5- آیا در متن مقدس عبری و قرآن به نمودهایی از مشارکت اجتماعی زنان اشاره شده است؟
6- آیا بر اساس کتب مزبور زن نقش تاثیر گذاری در تعالی و تباهی جامعه بر عهده دارد؟
7- آیا می توان گفت که دیدگاه متون مقدس تنها عامل تاثیر گذار در ایجاد نگرش جامعه در باب جایگاه اجتماعی زنان می باشد؟
7-روش شناسی
پژوهش حاضر از نظر نوع، پژوهش بنیادی به حساب می‌آید و به برخی اهداف مورد نظر در یک پژوهش بنیادی مانند: اکتشاف، توصیف و تبین می پردازد. لذا در گام نخست به ارائه ی ادله و شواهد متن خواهیم پرداخت تا توصیفی اولیه و خام ارائه داده و به فهم اولیه‌ای از موضوع دست یابیم. نکته مهم در این پژوهش آن است که بکارگیری “مقایسه” که از جمله اهداف پژوهش بنیادی به شمارمی آید هدف اصلی این تحقیق نبوده و تنها وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف مد نظر تحقیق می‌باشد.
هم چنین نوشتار پیش رو به دلیل عدم تمایل به تحمیل مفاهیم و پذیرش رهیافتی ساخت نیافته‌ و انعطاف پذیر، پژوهشی کیفی به شمار می‌آید. لذا از داده‌های ارائه شده در متون تنها برای یافتن پاسخ مناسبی به سوال اصلی تحقیق استفاده می شود. هم چنین، با توجه به کیفی بودن پژوهش برای گرد‌آوری داده‌ها از روش ارجاع به اسناد و بررسی منابع کتابخانه‌ای و شبکه‌های رایانه‌ای استفاده کرده ایم.

8-مفهوم شناسی
بررسی مفاهیم و کلید واژگان عنوان یکی از بخش های تشکیل دهنده هر پژوهشی است که اکنون به آن خواهیم پرداخت.

8-1مفهوم جایگاه اجتماعی
در این نگارش مفهوم جایگاه اجتماعی از یک سو با منزلت انسانی و از سوی دیگر با منزلت اجتماعی معنا می یابد. در تبیین منزلت انسانی زن ابتدا به اثبات انسان بودگی و سپس مرتبت و درجه ی انسانیت زن در متن عبری و قرآن می پردازیم. در مرحله بعد با بررسی پایگاههای اجتماعی ( نقشها) و نمودهایی از مشارکت زن در جامعه به موضع کتب نامبرده در باب منزلت اجتماعی زن خواهیم پرداخت. ما برآنیم تا در هر فصل ذیل دو بخش منزلت انسانی و منزلت اجتماعی موضوعات نامبرده را در هر یک از کتب بررسی نمائیم. لذا در فصل سوم متن مقدس عبری و در فصل چهارم دیدگاه قرآن را در این زمینه مورد مداقه قرار می دهیم. مجموع این مباحث که در فصل پنجم ارائه خواهد شد نشانگر جایگاه اجتماعی زن در کتب مزبور می باشد.
8-2مفهوم واژه زن
در دیدگاه این پژوهش زن صنفی از بشر است که به لحاظ ذات و گوهر وجودی انسانی با مرد تفاوتی ندارد و ما این مسئله را بر اساس آیات و شواهد موجود در قرآن و کتاب مقدس عبری به اثبات می رسانیم.
8-3مفهوم کتاب مقدس عبری
رسالاتی که مجموعه کتاب مقدس و اصول تعلیمات دین یهود را تشکیل می دهند به یونانی “کانن19” می نامند که به معنی “میزان و مقیاس” است. بعبارت دیگر این تعلیمات ترازوی ایمان و اعتقاد مؤلفین می‌باشند. امروزه از اصطلاح “بایبل20” که از کلمه یونانی “بیبلوس” به معنی کتاب مشتق شده است، برای نامیدن این مجموعه استفاده می شود. اما با توجه به آن که زبان نگارش اولیه این کتاب به عبری بوده لذا یهودیان این بخش را “متن عبری” یا “کتاب مقدس عبری” نامیده اند که هم مسیحیان و هم یهودیان به آن اتفاق نظر دارند. از این رو در پژوهش حاضر نیز از اصطلاح متن عبری یا کتاب مقدس عبری استفاده می نماییم.
مسیحیان برای این مجموعه هم چنین نام “عهد عتیق” یا وصیت قدیم را بکار می گیرند اما یهودیان از بر کار بردن اصطلاح “عهدین” یا به عبارتی عهد قدیم و عهد جدید در مورد کتاب مقدس خودداری می کنند. از نظر آنان خداوند تنها یک پیمان با انسان بسته و آن هم پیمان شریعت است. آنان هم چنین برای نامیدن کتاب مقدس از واژه‌ی ” تنخ” که برگرفته از حروف اول سه بخش این کتاب یعنی توراه، نبییم و کتوبیم است نیز استفاده می کنند.
اکنون به معرفی اجمالی بخشهای نامبرده خواهیم پرداخت.


پاسخ دهید